Herdenking Bevrijding

Herdenking Bevrijding Ovezande 29 oktober 1944

Onlangs deed de redactie van deze krant een oproep aan oudere inwoners van Ovezande, om nog iets te vertellen over hoe zij de bevrijding van Ovezande destijds ervaren hebben.

Dat bleek gemakkelijker te schrijven dan uit te voeren.

Zo kreeg de redactie wel uit verschillende hoeken een aantal namen op van ouderen die zich nog wel gebeurtenissen wisten te herinneren uit die tijd. Maar bij het contact maken bleek de kwetsbaarheid van de intussen hoogbejaarden toch wel een hindernis te zijn.

Hoewel de meeste inwoners uit Ovezande die mogelijk informatie zouden kunnen aanleveren geestelijk goed in orde zijn, hadden zij toch bedenkingen.

Zo speelde het een rol dat het teruggaan in die tijd, slapeloze nachten opriep. Of dat men bang was toch de gebeurtenissen niet goed weer te kunnen geven na al die jaren. En er heerst grote schroom om in de schijnwerper te staan, dus er worden hier en daar namen weggelaten.

Enige feiten werden wel vermeld:

Zo hebben er in de Blauwe Hoeve aan de Landweg wel 50 inwoners zich schuil gehouden In de dagen rond de bevrijding, in de kelder en in de schuur. De huidige bewoner, de heer Goense sr. liet de plaatsen zien waar de kogels in de boerderij getuigden van ernstige vuur gevechten. Het moeten angstige uren geweest zijn.

Bijkomend geluk was, dat er voldoende voedsel opgeslagen was om die drie dagen met zoveel mensen door te komen.

Markante bijzonderheid die hij wist te vertellen, was dat er een keer door de staldeur geschoten was en dat er bij de persoon die er achter had gestaan, het topje van zijn neus daarbij geraakt was. Omdat hij zelf in die dagen elders logeerde, wist hij ook het verdere verloop niet.

In de pastorie van de N.H. Kerk zaten er wel 30 mensen in de kelder. Zij hadden pech wat het voedsel betrof, want de voorraad in die kelder was minimaal. Zo vertelde een vrouw, dat haar moeder aan de overkant in hun huisje wel een grote pan met erwtensoep had staan, maar dat ze door de bombardementen en het schieten angstig waren om die pan op te halen.

Toch overwonnen de hongergevoelens, en gingen zij toch maar af en toe wat hout op hun kachel gooien om die soep te warmen en uiteindelijk gezamenlijk op te eten.

Wat een broer en zus zich ook nog heel goed wisten te herinneren, is dat er in de oorlog heel veel Duitsers ingekwartierd waren over heel Ovezande. Er werd gewoon een kamer gevorderd. De ondergrondse deed toen al wel gevaarlijk werk, door al briefjes in de bus te doen om mensen te waarschuwen dat er gevechten op komst waren, en dat ze er goed aan deden om een koffertje en/of doos met kleren enz. klaar te zetten, om te kunnen vluchten.

Net voor de bevrijding waren er al veel Duitse soldaten vertrokken, maar – toen de bevrijding er eenmaal was-, werd er vermoed dat er hier en daar nog Duitse soldaten verscholen zaten. Daarom werden er ook bommen – die net misten – gegooid op het verenigingsgebouw van de Hervormde kerk, en sloeg er een bom een grote krater achter de pastorie.

Overigens waren door die bombardementen overal kraters ontstaan, ook in de straten. Toen de Schotten kwamen om die verwachtte Duitsers nu op te halen, was er nog maar één en zagen die broer en zus dat hij met zijn handen omhoog tevoorschijn kwam. Waarna de Schotse bevrijder zijn geweer hief, en dominee Burgerler dit wist tegen te houden, door te zeggen dat hier oorlogsrecht van toepassing was en de Duitser in gevangenschap gebracht moest worden.

De twee laatste vertellers, “ervaringsdeskundigen” hebben de volgende beschrijving ingeleverd bij de redactie:

26-29 okt. 1944, aanloop naar bevrijding Ovezande

26 oktober 1944 ‘s Morgens vroeg een hels kabaal, niet wetend wat er gebeurde, maar al snel bleek dat er van uit Terneuzen geschoten werd.

Eerst werd de schuur van Piet Bakker in de Nieuwstraat getroffen, daarna in de Hoofdstraat het postkantoor en de schuur van P. Vermeulen in brand geschoten. Het geschutvuur was gericht op de Rode Hoeve aan de Noldijk, waar Duits geschut stond opgesteld.

Het huis van Verbeem aan de Hoofdstraat werd geraakt door een vliegtuigbom, waarbij een zoon werd getroffen in de kelder.

Velen uit de buurt namen hun toevlucht in de kelder van de pastorie en er waren doorlopend beschietingen.

27 oktober 1944 Alsmaar beschietingen en vliegtuigen die bommen gooiden op het verenigingsgebouw van de Hervormde kerk, waar Duitse soldaten vermoed werden.

28 oktober 1944 Af en toe beschietingen deze dag en vliegtuig verkenningen.

29 oktober 1944 De gehele dag vliegtuigverkenningen, na de middag zagen we vanuit de dakkapel aan de zijkant van de pastorie de eerste troepen (Schotten) komen langs Platschorre(*) door de polder. Wij gingen toen de straat op en even later, op de hoek van de Rooneusdijk/Nieuwstraat/Bloemenstraat stelde een soldaat een mitrailleur op om zo de hele Nieuwstraat en Kerkplein onder schot te houden.

De weg was toen vrij om de troepen verder door te laten en werden we bevrijd.

(*) “Platschorre” moet een stukje polder ten westen van de Kruipuitsedijk en de Zakdijk geweest zijn. (T.o. waar vroeger de kwekerij van Eleonora de Koning was)

Meer verhalen over de Slag om de Schelde:

www.oorlogzeeland.nl

www.bevrijdingsmuseumzeeland.nl