Onderwijs en kerk

Het priesterfeest van 1957

Tekst door: Tom Rentmeester 2021

22 juni 1957. De pas tot priester gewijde Piet Boonman wordt met de auto Ovezande binnengehaald

De burgemeester, de pastoor / dominee, de dokter en de hoofdschoolmeester waren in die tijd de “belangrijkste” personen in het dorp. De wijding van een parochiaan tot priester was een hele eer voor de familie en een bijzondere gebeurtenis voor de parochie, heel katholiek Ovezande hielp direct of indirect mee met de voorbereidingen van dit grootse priesterfeest.

Links:Deaankondiging in Dagblad de Stem en een van de bloemenstandaards voor de ingang van de huishoudschool. Rechts: De fraaie welkomspoort(en) voor de RK kerk.

Die voorbereidingen waren uitgebreid, dat bleek wel op de bewuste dag zelf. De fanfare had een optreden ingestudeerd om de feestelijkheden muzikaal op te luisteren. Het jongens- en mannen zangkoor Pius X moesten het beste van hun kunnen laten horen en repeteerden speciale meerstemmige liederen voor deze plechtigheid w.o. “Transeamus” en “Panis Angelicum”. Dirigent Evert Heijblok van het koor uit Goes heeft hieraan zijn medewerking verleend bij de instudering van de gezangen en tijdens de uitvoering ervan.

De neomist met het comité en medewerkers. Voorste rij zittend vlnr: Louw Zuidhof, burgemeester Andriessen, pater Blommaert, neomist Piet Boonman, pastoor Franse, Cees Rentmeester (mijn vader, voorzitter comité), juffrouw van Wijnsbergen, Pier Rijk en Jo Knopjes met er achter hoofdmeester Lauw Huige. Daarachter leden van het zangkoor, fanfare, gemeenteraad, kerk, scholen etc.

De Philips bandrecorder EL3517 waarmee de reportage werd opgenomen en het Pius X jongenskoor met met vlnr voor: Leen Oosthoek, Kees de Jonge, Lau de Jonge en Bertus de Jonge. Midden: Kees Rentmeester, Nico de Winter enTom Rentmeester. Achter: Rinus Steenbakker (dirigent), Kees Boonman, Frans Koens, Adrie Geus, Johan de Jonge, Piet de Jonge en Jan Oosthoek.

Adrie Boonman (elektro-winkel) heeft, met microfoon en  bandrecorder, de eredienst en de feestelijkheden van die dag op 2 geluidsbanden opgenomen en deze zijn bewaard gebleven.  De reportage-opname ging op 2x LP11 geluidsbanden van elk 2x 35 min. = totaal ca. 2 uur. Rinus Steijn (gemeentesecretaris) was de spreker op de band die als volgt werd samengesteld:

De Intocht zaterdagmorgen 22 juni, begon bij het driehoekig grasveldje voor de boerderij van Basje Rijk (Hoofdstraat 7). De neomist werd met de auto (Chevrolet van M. de Jonge) van de trein te Goes naar van Ovezande gebracht waar burgemeester Andriessen hem toesprak. Onder klokgelui en begeleid door een stoet bestaande uit bruidmeisjes, schoolkinderen, verenigingen, fanfare en afgevaardigden, werd de nieuwe priester met de auto naar de Kerkdreef gebracht waar de dorpelingen traditiegetrouw een welkomstpoort hadden gebouwd. Daar deed pastoor Franse het welkomstwoord namens de parochie en begeleidde hem naar de pastorie om zich te kunnen voorbereiden op de plechtigheid.

Eerste mis zondag 23 juni 10:00 uur in de RK kerk te Ovezande. Tijdens deze mis zongen het jongens- en mannenkoor meerstemmig. De preek over het priesterschap duurde ongeveer een half uur (was in die tijd geen uitzondering). De neomist sloot af met de zegen en een dankwoord.

Receptie. De receptie werd gehouden in de plaatselijke landbouwhuishoudschool, waar ook het diner, drankjes en hapjes mede door de leerlingen verzorgd werden. Langs het pad voor de ingang van de huishoudschool stonden een 30-tal hoge (ca. 1,5 meter) standaards gevuld met kleurrijke bloemen. Deze standaards waren witgeschilderde houten ventilatieroosters uit de koelcellen van Gebr. Rentmeester, het was een feestelijk gezicht! Op het plein van de huishoudschool werd door de Ovezandse fanfare een serenade gebracht en sprak de burgemeester namens de fanfare om vervolgens met het feestcomité naar de receptiezaal in de school te gaan.

Op het verlanglijstje van de neomist stond een 10-delige boekenserie “Der grosse Herder” (Duitse encyclopedie) die werd door de comité-voorzitter namens de parochianen als geschenk aangeboden vergezeld door een speech die enkele keren onderbroken werd door twee  huilende kinderen……

‘s-Middags was er om 16:00 uur het Danklof in de kerk met gezang door het mannen- en jongenskoor van Pius X.

“Feestje”. Daarna in de huishoudschool nog een gezellig samenzijn met parochianen. Er werden uit het programmaboek gezamenlijk liedjes gezongen (zoals “faria” dat op de band te horen is) evenals de humoristische sketches gehouden door pater Blommaert met “de spin” en “de schildersrekening voor de kerk”. Dat laatste was een gewaagd stukje voor die tijd want het was nogal dubbelzinnig van inhoud….

Pier Rijk (“nom Pier” was een oom van mijn vader) vertelde de volgende mop over de hellegang van Hilter: “Toen de Fuehrer  met zijn bemanning op een oorlogsschip voer, lagen ze onder vuur door de geallieerden. Deze stuurden een torpedo naar het schip die het doel trof en Hitler was dood. Toen vroeg de kapitein daarna wat ze nu met het stoffelijk overschot van Hitler moesten doen, want begraven konden ze hem hier niet. Iemand zei : “We nemen een zak en stoppen hem daarin, naaien de zak dicht en gooien die in het water”. Zo gezegd zo gedaan, maar de zak bleef drijven. ”Weet je wat, we stoppen er ook nog een boenk steenkolen bij dan zinkt hij wel”, stelde men voor. Toen begon een soldaat hartelijk te lachen en zei: “Dat Hitler naar de hel zou gaan, dat wist ik wel, maar dat hij z’n eigen kolen mee moest nemen, dàt wist ik niet….!”  Daverend gelach, dit soort mopjes deden het altijd goed, zo net na de oorlog.

De medewerksters van de huishoudschool, met burgemeester Theo Andriessen, comité-voorzitter Cees Rentmeester en LS-onderwijzer Jos Eggermont. Rechts: mijn vader en de burgemeester “in actie”….

Het priesterfeest in 1957 was succesvol verlopen door de inzet van vele Ovezandenaren, “waarin een klein dorp groot kan zijn”. Op de lagere school werd er daarna nog een tekenwedstrijd over dit onderwerp per klas georganiseerd. Ik had zoiets als de foto in de kop van dit artikel getekend: “de intocht met de auto en de bruidsmeisjes”. Als eerste prijs kreeg ik een geldbedrag waarvoor ik in de winkel van Schuerman een klapperpistool met riem en holster kocht om buiten met mijn vriendjes “cowboytje te kunnen spelen”…  De opgenomen geluidsbanden werden een week later met de bandrecorder (in café van Neeltje van Gessele, Groenendijk) op een avond afgespeeld voor de vele belangstellenden. Het was overigens het laatste priesterfeest dat in Ovezande gevierd is……

_________________________________________________________________________

De RK Huishoudschool St. Agnes

Tekst door: Tom Rentmeester 2021

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-17.png

1953-1968  de “Nijverheidsschool St. Agnes” Oud Ovezandseweg hoek Hoofdstraat.

Al tijdens de oorlog (1941) was er een 2-jarige huishoudschool-opleiding op de zolder van de St. Aloysius- school. In 1953 werd de nieuwe huishoudschool “St. Agnes” aan de Hoofdstraat geopend en ook van omliggende dorpen kwamen er leerlingen naar deze school. Het was in de jaren 50 voor meisjes veelal de leerbestemming na de lagere school. Je ging daar, naast je “Algemeen Vormend Onderwijs” (AVO), ook leren naaien, koken, wassen en strijken, kortom alles wat met het huishouden te maken had. Enkele nonnetjes (Franciscanessen w.o. Zr Beatrix, directrice) kenmerkten de katholieke grondslag en pastoor Franse onderwees er de godsdienstlessen. De juffrouwen/leraressen veranderden geregeld doordat ze trouwden of elders gingen wonen en soms werden er ook wel meesters ingezet.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-18.png

1958-1959 Mijn zus Riet achter de naaimachine en rechts vooraan het groepje tijdens de naaicursus, in de rij erachter vlnr: Zr. NN, Nelly de Meij, Zr. NN, Anny de Meij en Suzan Geus (mijn schoonzus) Juffrouw van Campen was toen directrice, ze trouwde met J. v.’t Westende en woont nog steeds hier in de buurt.

Vanaf 1957 woonden wij ernaast op Hoofdstraat 98 en waren dus “buren”. De juffrouwen hadden een goede band met mijn vader en moeder en kwamen geregeld bij ons “op visite”. Die bijzondere vriendschap is waarschijnlijk ontstaan door het priesterfeest in dat jaar, waarbij mijn vader de “ceremoniemeester” was. Toen juffrouw Kuijper ging trouwen zijn mijn ouders nog op haar bruiloft geweest. Tussen ons huis en de school lag de moestuin van de school die diende voor de grondstoffen van de kooklessen. Het gekookte gerecht moesten de leerlingen wel zelf opeten, ze hebben zo weken achtereen verschillende recepten met rodekool moeten maken (en eten) omdat de andere groenten op waren….

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-19.png

Ons huis naast de huishoudschool (helemaal links) en rechts mijn zus Riet met ons kleinste broertje Jos(je).

Onze jongste broer Josje was toen 2 à 3 jaar en kwam zijn zus Riet vaak geheel zelfstandig opzoeken in de naastgelegen huishoudschool, ze hoorden hem op zijn klompjes door de gang komen aanlopen. Hij kon de naam Rietje nog niet uitspreken en riep dan “Ditie”, de reden dat hij kwam was steeds dat zijn step zogenaamd kapot was en Riet die dan moest maken. Hij werd al snel de “lieveling” van de juffrouwen en de schoolmeisjes….

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-20.png

Landbouwhuishoudschool St. Agnes, schooljaar 1958-1959 klas 1B. Voorste rij vlnr.: Willy de Jonge, Sonja Menheere, Marjan Looy, Janny de Winter en Tiny Vermeule.  Middelste rij: Ina Timmerman, Corry Rentmeester, Nelly Vermeule, Riet Rentmeester, Tiny Rijk en Corry de Jonge. Achterste rij: , Greta Rijk, Jo Vermue, Marietje Nagelkerke, Greta Rentmeester en juffrouw Vermue.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-21.png

Een jaar later 1959-1960  klas 2B  met meester Peeters uit Kwadendamme (AVO, gym en Engels).

Meester Peeters had rood haar, op een dag had Nelly Vermeule een knalrood jurkje aan. “Mooie jurk”, zei meester Peeters. “Ja, mooi rood is niet lelijk” zei Nelly, de hele klas lag in een deuk….    Dhr.Evert Heijblok gaf er muziek-en zangles en keek net als de pastoor erg scheel. Hij wou mijn zus de klas uit sturen omdat ze ongevraagd de 2e stem zong, maar niemand wist tegen wie hij het had. Janny de Winter (vriendin van mijn zus) dacht dat hij haar bedoelde en ging de klas uit…..dat gaf veel verwarring en hilariteit !

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-22.png

1957 Voorbereidingen voor het priesterfeest, de juffrouwen vlnr: Jongmans, van Wijnsbergen en Kuijper. In de keuken met burgemeester Andriessen en mijn vader (geheel rechts) daar voor Janny Geus (mijn latere schoonzus). Mijn vrouw Tiny Geus zat van 1961-1963 ook op deze school en kan heel goed koken……

Het gebouw werd tevens gebruikt voor cursussen (voor ouderen het “Boerinnen-brevet”), bijeenkomsten van “de oude van dagen” (huidige KBO), exposities (elektrische apparaten Philips-show / door winkelier A. Boonman) etc. Met de latere “Mammoetwet” veranderde er veel in het onderwijs en werd de school na 15 jaar in 1968 definitief gesloten, het was een groot verlies voor Ovezande…. Het gebouw werd openbaar verkocht en er werd nog een “klokkenfabriek” in gevestigd. Later zijn er particuliere woningen van gemaakt.

________________________________________________________________________

De RK lagere school St. Aloysius

Deel 2 Tekst door: Tom Rentmeester 2021

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-9.png

Linker foto 1949: Het schoolplein voor de St. Aloysius school wordt opnieuw bestraat. De kinderen vinden het een ideale zandbak om in te spelen, heel wat beter dan die bij de kleuterschool. Helemaal links: mijn broer Bas en daarnaast mijn zusje Riet, 5e van links is mijn oudste broer Rinus. Rechter foto 1952: Als er nieuwe schoolbanken kwamen, werden de oude particulier verkocht. Hier zo’n schoolbank in onze achtertuin in de Dreef 5 met vlnr mijn zusje Riet en mijn broers Hans, Robby, Bas en rechts vooraan sta ikzelf. In de kinderwagen helemaal achteraan ligt Harry, Jos wordt in 1956 te ’s-Gravenpolder geboren.

Na de kleuterschool ging je dan op 7-jarige leeftijd naar de “grote” (lagere) school en kwam je bij Juffrouw Guinée in de eerste klas, daar ging je leren lezen, schrijven en rekenen….

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-10.png

1949 1e klas met juffrouw Guinée 1e rij van voor naar achter: Bennie Vermeule, Bas Rentmeester (mijn broer), Wim Meublok, Jan Oosthoek, Jaap Rentmeester en Walter van Eerdenburg. 2e rij: Corrie de Jonge, Nellie Steenbakker, Trees van Steenbergen, Clazien Huige, Wim Rentmeester en Jaap de Jonge.  3e rij: Annie van Loenhoud, Sjaan de Meij, Joke Rijk, Ria Priem, Joop de Jonge en Piet Boonman.  4e rij: Sjaan Rentmeester, Gretha Hoondert, Saartje Koole, Janny Geus en Kees Boonman.  5e rij: Saartje den Toonder, Nellie Vroonland, Corrie Rentmeester en Suzan Beulens. Allemaal hebben ze het “leesplankje” voor zich.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-11.png

Het Ovezandse leesplankje week iets af van bovenstaande afbeelding en had de woorden: aap, roos, zeef, muur, voet, ei, juk, jet, wip, does, hok, bok en kous. Daarnaast de “kroontjespen” die in het inktpotje gedoopt werd midden in het werk-/schrijfvlak van de schoolbank.

Die eerste schooldag was een dag van verkenning, Bennie Vermeule moest gelijk in de hoek gaan staan. “Maar ik heb helemaal niets gedaan”, zei hij. “Ik zie aan je ogen dat je iets stouts van plan was”, zei de juffrouw, “en dan weet je nu wat er dan gebeurt….!”  Tja, een juffrouw die helderziende is, daar kan je niet tegen op. Over Bennie zijn leuke anekdotes bewaard gebleven, zo was er op Ovezande een oudere dorpsomroeper die “Oova” heette. De juffrouw vroeg in de klas : ”wie waren de eerste mensen op aarde?” Bennie stak zijn vinger op en antwoordde: “Adam en Ova”. Ja, dan lig je toch dubbel van het lachen.   

Omdat je ook voorbereid moest worden op je “Eerste Communie” , kreeg je godsdienstles en moest je de vele catechismus-vragen en de geboden uit je hoofd leren. Ik zat toen in Goes op school en daarin waren ze heel erg streng. Pastoor Franse gaf op Ovezande soms ook godsdienstles en als hij boos werd had hij “losse handen”, alleen wist je nooit tegen wie hij het had (omdat hij enorm scheel keek) ….ik was bang van die man.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-12.png

Tegenover de school was de “smidse van Huijbrechtse” en daarvoor stond de “travalje” (= van het Franse werkwoord “travailler”) waar de paarden beslagen werden. Als de schoolramen open stonden kon je het geschroeide hoorn van de hoeven ruiken, een speciaal luchtje dat je nooit meer vergeet…..

De school was aan de voorzijde verdeeld in 4 klaslokalen met elk 2 ramen. Rechts naast de hoofdingang zat juffrouw Guinée met de 1e klas en daarnaast juffrouw de Punder met de 2e  en 3e klas. Links van de hoofdingang zat als eerste meester Huige met de 5e klas (enkel meisjes) en de 6e klas (gemengd) met nog een kleine groep 7e klas. Helemaal links meester Eggermont met de 4e klas (gemengd) en de 5e klas (enkel jongens). In de derde klas kwam ik weer terug van ’s-Gravenpolder naar Ovezande bij juffrouw de Punder.

Meester Eggermont schonk  ook veel aandacht aan de natuur, hij kweekte in de klas van “dikkopjes” kikkers in een glazen bak met water waar ook gevangen salamanders in zwommen. Maakte van een aardappel aardappelmeel en stekte allerlei plantjes en bloemen in potten in de raambank. Hij was een straffe roker en rookte ook in de klas, dat mocht toen nog, liep met een aanwijsstok in zijn hand en als er iemand wat verkeerds deed, sloeg hij daarmee of trok hij je aan je oren mee naar de hoek. Ja, dat mocht toen ook nog….

Toen ik in de 5e klas zat, was meester Eggermond als leraar naar de Oudelandse LTB-school vertrokken en kregen we “invalmeesters” (zo zal ik ze maar even noemen). Deze hadden heel wat minder ontzag en daar maakten wij flink gebruik/misbruik van. Joke van Eeckhout gooide eens een grote dot kauwgom op de kaart van Europa en die bleef hangen boven in de Noordzee, wij lachen en de meester merkte er niets van. Er belandde ook wel eens een gummetje op de brandende kachel…., dan moesten de ramen open. Er ontstond eens een fikse ruzie met de hoofdmeester Huige omdat de betreffende meester aan de lessenaar voor zijn hoofdakte aan het leren was terwijl hij daardoor ons geen les gaf. Omdat de 2 klaslokalen door een deur met een doorzichtig raam met elkaar verbonden waren, kon de hoofdmeester dit waarnemen en de deur vloog ineens open met een scheldkanonnade tussen de beide meesters tot gevolg. Het geleerde niveau lag dat jaar niet erg hoog….

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-13.png

1959 De 6e klas met hoofdmeester Lauw Huige. 1e Rij voor: Tannie de Jonge, Coby de Winter, Dien Meublok, * Greta Boonman,  *Betsy van Loenhoud, *Truus Ars en Nellie Boonman. 2e Rij: Marijke Rijk, Corrie Hoondert, *Matty Andriessen, Willy Verbeek, Sjaak Boonman en Leo Vroonland. 3e Rij: Bas Vermeule, Bertus de Jonge, *Kees Koens, * Tom Rentmeester (ik), Leen Oosthoek, Lauw Poortvliet, Kees Rentmeester.  Veel van de jongens gingen na de lagere school naar de ambacht- of land-en tuinbouwschool en de meisjes vaak naar de huishoudschool “St. Agnes” aan de Hoofdstraat te Ovezande.  (* Gingen naar de Mulo).

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-14.png

In 2013 vierde Ovezande het 100-jarig bestaan van het Katholiek onderwijs in Ovezande. Vele oud-leerlingen kwamen die dag hun oude school en de nieuw gebouwde school bezoeken. Het was een gezellig weerzien van oud-medescholieren en het elkaar vertellen van herinneringen uit die “goede oude schooltijd”. Ook mijn vader, ooms en tantes hebben begin vorige eeuw op deze school, o.l.v. hoofdmeester de Waal, het lager onderwijs gevolgd. Volgens een hele traditie van grootouders op ouders, kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen is hier, soms onder moeilijke omstandigheden, de basis voor hun leven gelegd, zowel in kennis als in goede sociale omgang met elkaar.

_________________________________________________________________________

Kleuter-en lagere school te Ovezande

Deel 1 Tekst door: Tom Rentmeester 2021

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-4.png

1947. Boven vlnr: Juffrouw Poortvliet, Wim Meulblok, Jaap Rentmeester, Kees Boonman, Bas Rentmeester, Walter van Eerdenburg, Bennie Vermeule en Piet Boonman. Midden: Wim Rentmeester, Corrie de Jonge, Suzan Beulens, Sjaan de Meij, Nellie Vroonland, Joke Rijk, Sarie den Toonder en Jaap de Jonge. Voor: Els Uitterhoeve, Greta Hoondert,  Trees van Steenbergen en Sjaan Rentmeester.

Als m’n moeder deze foto zag moest ze altijd lachen “mó’j die hroene bakkusjes ziëe”, zei ze dan..(moet je die ondeugende gezichtjes zien). Bennie werd een keer voor straf op het zoldertje opgesloten, toen de juffrouw weer beneden in de klas terugkwam, zat Bennie met z’n armen over elkaar op zijn plaats in de schoolbank. Hij was ontsnapt door een klein deurtje en zo van boven in de zandbak gesprongen….”zo vlug als water” zegt men dan.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-5.png

1953 Voor vlnr: Kees Koens, Kees Rentmeester, Martha Uitterhoeve, Marijke Rijk,  NN  Midden:  NN , Sjaak Rentmeester, Wim Rijk, Bertus de Jonge, Willy Verbeek, NN  Tannie Priem en Matty Andriessen, Achter:Leen Oosthoek, Joke v. Eeckhout, Juffrouw Jo van ’t Westeinde, Riet Rentmeester,  NN  en Marijke Rijk. Ik sta niet op deze foto want in dat jaar zijn we naar ’s-Gravenpolder verhuisd en ging ik naar Goes op de kleuterschool (bij de nonnetjes in de Wijngaardstraat).

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-6.png

Juffrouw Jo en de Juffrouw Poortvliet voor de kleuterschool. Ik met telefoon op een schoolfoto uit 1953.

De  kleuterschool stond voor de RK-kerk, er tussen tegen het schooltje lag dan de “zandbak” waartegen de “pisbak” voor de kerkgangers gebouwd was. Daarbij kwam dat de melkboer Pauw Daalman nog met paard en wagen de melk rondbracht. Ook voor de pastorie, alwaar het paard vaak wat “paardenvijgen” achterliet op de Kerkdreef vlak voor de kleuterschool bij de spelende kinderen. Foei!  Gelukkig werd er enkele jaren later een nieuwe kleuterschool gebouwd, rechts achter de lagere school. Je had er een “kleine kant” (4 en 5 jaar) en een “grote kant” (6 en 7 jaar), tegenwoordig groep 1 en 2. Ik herinner mij dat de juffrouw op een morgen zei dat er iets heel ergs gebeurd was: een klasgenootje Lenie Boonman was door het spelen met lucifers levend verbrand in hun boerenschuur in de Calagne. Vreselijk vonden we dat en het was tevens een ernstige waarschuwing voor ons om nooit met vuur te spelen. Toen ik naar Goes op school ging, miste ik mijn vriendjes uit Ovezande erg. Na 2 jaar ging ik terug naar de school te Ovezande en kwam ik in de 3e klas.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-7.png

1955 Kleuterschool. Boven 4e rij vlnr: Juffrouw Jo , Tiny Geus (waarmee ik 16  jaar later getrouwd ben), Riet Priem, Tineke Remijn, Roosje Poppe, José Rijk en Jo Koens. 3e rij: NN, Riet Rentmeester, Betsy de Jonge, Adrie Rijk, Adrie van Steenbergen, Sjaak de Baar, Jan Poortvliet, Janus Priem, Koos Remijn, Sjaan Rentmeester en Marijke Meulblok. 2e rij: Johan Priem, Adrie de Jonge, Jan de Jonge, Lau Rentmeester, Frans Koens, Giljam de Jonge, en Rinus Rentmeester. Voorste 1e rij: Frans Meulblok, Sjaak de Jonge, Piet Rijk, Sjaak de Punder, Hans Huige, Jan Schreurs, Pol Uitterhoeve en Toon Koens.

Juffrouw Jo was toen net voor kleuteronderwijzeres afgestudeerd en kon heel goed met de kinderen opschieten. Later kreeg ze een verlamming en raakte ze voor de rest van haar (te) korte leven aan bed gekluisterd. Ze kon met hulp wel zelfstandig wonen in een aangepast huis. Haar deuren, telefoon en televisie kon ze zelf bedienen d.m.v. een elektronisch apparaat waarbij ze op bepaalde rietjes moest blazen. Er hing een tegeltje in haar woning met de tekst: “Van het concert des levens, krijgt niemand een program”….

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-8.png

1960 De nieuwe kleuterschool, vooraan in het zand 1e rij vlnr: Marijke Suikerbuik, Ineke Schreurs, Jan Rijk, Jos Rentmeester (mijn jongste broer), Sjaak Rijk. Zittend 2e rij: : Kees Drijdijk, Piet Verbart, Joke Verbart, Kees de winter, Peter v.’t Westeinde, Hans Remijn, Frank van Osselaar, Joke Priem, Frans Koens, Plonie Oosthoek, Greet de Jonge, Ad Hoondert, Piet Rijk, Guus van Steenbergen en Rinus Nijsten. Staand: Arie Rentmeester, Lucie Huijbrechts, Trinet de Jonge, Frank Priem, juffrouw Jo v.’t Westeinde, Ellie Steenbakker, Piet Hoondert, Nelly Hoondert, Sjaak Rijk, Dick Hoondert, Cathrien Hoondert, Jos Westdorp, Ad Remijn, Willy Vroonland, Jan Priem, Joke Rentmeester, Leo de Jonge, Frans Hoondert en Corrie Polfliet.

De nieuwe kleuterschool in de Burgemeester Andriessenstraat was een hele verbetering, ruim , schoon, licht en volop speelplaats met een grote zandbak. Hier kon men zich voorbereiden op de lagere school ernaast…..

Wordt vervolgd

________________________________________________________________________

De RK-kerk te Ovezande

Tekst en schilderijen door: Tom Rentmeester 2021

Behalve de Hervormde kerk heb ik ook de Rooms-Katholieke kerk van Ovezande geschilderd (in de oude situatie van ca. 1900, dus nog zonder toren (olieverf op paneel 30×25 cm). De RK-kerk werd rond 1860 gebouwd, er bestaat nog een oude zwart-wit foto uit 1904 hiervan, maar ik zie het graag wat levendiger en in kleur….

De originele foto uit 1904 met op de voorgrond links langs de kerk een lange hoge heg en onder het linkse raam van devoorgevel is het bovenste gedeelte van de “pisbak” net zichtbaar (met de witte rand). In de nok een bouwwerk met galmgaten waarachter een kleine klok hing…..

De situatie rond 1950, de toren is erop gezet na 1906 tijdens de bouw van de pastorie. Ook is de kerk uitgebreid, aan de achterkant is een stuk bijgebouwd voor het “koor” (met altaar) en een uitpandig biechthuisje. Voor de kerk de kleuterschool en daarvoor de woning van de koster…

Als katholiek geboren Ovezandenaar werd je hier gedoopt, ging er naar de kleuterschool en de lagere school, deed je eerste en plechtige communie en als je tenslotte met een katholiek meisje uit Ovezande trouwde, werd het huwelijk ingezegend in deze kerk “Maria ten Hemelopneming”. In de 50-er jaren was de maatschappij nog sterk verzuild: katholieken stemden op de KVP, lazen “dagblad de Stem” en het weekblad de “Katholieke Illustratie”, kochten boodschappen / inkopen bij een katholieke winkel / ondernemer en voor de protestanten gold het omgekeerde. Toch leefden protestanten en katholieken gemoedelijk naast elkaar sinds de wettelijke scheiding van staat en godsdienst.

Toen ik in de 4e klas van de LS zat, ging ik in het jeugdkoor “Pius X” net als een aantal andere jongens van school, dan ging je wel gemotiveerd naar de kerk. In 1957 was er een groot “priesterfeest” (Parochiaan Piet Boonman was tot priester gewijd) en zong het jeugdkoor meerstemmig met het mannenkoor het “Transeamus” tijdens de dienst o.l.v. dirigent Heijblok uit Goes, hiervan zijn nog geluidsbanden bewaard gebleven.

Foto links: De eerste communie was een feest in het dorp, vooral de meisjes zagen er in hun communie-jurk prachtig uit. Linksvoor Mies Eggermont en rechts mijn zusje Riet voor onze woning Dreef 5 in 1952 .

Foto rechts: Het schilderij in een situatie omstreeks 1904 met een in ZB-klederdracht paartje en een boer op een houten fiets (het muurtje links is de zijkant van de “pisbak”, want sommigen kwamen van ver, maar ik weet niet hoe de dames dit deden…..).

Priesterfeest 1955, vlnr: Jo Boonman, Corry Goense, Gretha Rentmeester, Sjaan Rentmeester, Corry de Jonge, Nellie Vermeule, Nellie Raas en Mies Eggermont.

_______________________________________________________________________

De hervormde kerk en gemeente- herberg te Ovezande

Tekst en schilderij op doek (50×60) door: Tom Rentmeester 2021

Als je Ovezande vanuit richting ‘s-Gravenpolder door de Hoofdstraat binnenkomt, dan zie je de twee oudste gebouwen van het dorp staan: links de voormalige hervormde kerk en op het eind de gemeente-herberg . De kerk had oorspronkelijk nog een zijbeuk en was katholiek. Door de reformatie werd deze hervormd (de katholieke godsdienst werd wettelijk verboden). Links voor de hervormde kerk stond in mijn tijd de “Christelijke school” (protestants) en het viskot was in 1947 al afgebroken. Deze school had een gymlokaal en daarvan maakte de katholieke lagere school in de 50-er jaren ook gebruik, evenals het daarachter gelegen pleintje voor buitenoefeningen tijdens de gymles. Op het driehoekig grasveldje voor Hoofdstraat 7 (de boerderij van Basje Rijk) speelden we slagbal, voetbal etc.

Hervormde kerk en de gemeenteherberg (groene stip) lagen in het centrum van Ovezande (gele stippen zijn bedrijven/winkels). Rechts: de Seeburg jukebox in café Verbeek.

In de buurt van dit centrum vestigden zich bedrijven en vele winkels. Hierboven in een luchtfoto van 1963 globaal aangegeven: onderaan kom je vanaf ’s-Gravenpolder het dorp binnen en gaat dan op de T-splitsing recht op de herberg / café Verbeek af.  Op het Kerkplein hield men marktdagen en kermissen, in de gemeente-herberg bruiloften en partijen, toneelstukken, biljart- en boogschiet-wedstrijden, vergaderingen enz.

Nog in de 50-tot in de 70-er jaren had dit café (tevens hotel-restaurant) een hele belangrijke sociale functie, ook voor de jeugd. Het café werd in mijn jeugdjaren gerund door Jos Verbeek met haar zonen Willy (was klasgenoot en speelkameraad van mij op de lagere school) en Bas (was een paar jaar ouder en bevriend met mijn broer Hans). Hun vader overleed al vroeg en Jos Verbeek zette de zaak zelfstandig voort waarbij Neeltje de Meij en zo nodig Willy en Bas op wat latere leeftijd meehielpen. Er stond in het café een prachtige “Seeburg” jukebox met goede rock-‘n-roll muziek: Jerry Lee Lewis, Fats Domino, Buddy Holly, Elvis, Cliff Richard, Little Richard, the Rolling Stones etc. De Ovezandse jeugd kwam hier in het weekend vaak samen (voornamelijk jongens, meisjes deden dat toen nog niet zo). Het “bruine café” had een gezellig “grotachtig” interieur door een natuursteen-behang. Er stond ook een flipperkast en een biljart, er werd gekaart en gedobbeld en, zoals in elk café, “sterke verhalen verteld”. Tijdens de kermis draaide er buiten, tegen de open/verwijderde ramen zodat het geluid naar binnen ging, een draaiorgel. Soms waren er dansavonden met livemuziek ook voor verenigingen, want die waren er wat (te veel om hier te noemen). Er is in 1961 in dit café het eerste officiële carnavalsfeest in de zak van Zuid-Beveland gevierd, met sleuteloverdracht door toenmalige burgemeester van Ovezande Theo Andriessen  (leuk onderwerp om een volgend artikel over te schrijven….).

Jos Verbeek lapt de ramen van het café.              Mijn olieverfschilderij, situatie ca. 1750.