Help de huiszwaluw in Ovezande!

De huiszwaluw is een zwaluwsoort die te herkennen is aan de donkere bovendelen, witte stuit en witte onderkant. De huiszwaluw overwintert zuidelijk in Afrika. De eerste huiszwaluwen verschijnen in april en mei. De wegtrek begint in augustus en begin september. Huiszwaluwen broeden vrijwel uitsluitend aan gebouwen (huizen, schuren) en bruggen. De soort broedt graag in de nabijheid van soortgenoten. Nesten worden gemaakt van modder wat verzameld wordt met de snavel. Onder een overstek tegen de muur aan wordt hiervan een kommetje gemetseld. Wanneer er voldoende insecten voor handen zijn, kan er twee keer worden gebroed. Meestal worden 4 tot 5 eieren gelegd.

De huiszwaluw staat op de rode lijstsoort ( categorie “gevoelig “), dat betekent dat het niet goed gaat met deze soort als broedvogel in Nederland en dat hij in zijn voortbestaan wordt bedreigd. De landelijke aantallen namen sinds ongeveer 1970 (mogelijk een half miljoen broedparen!) sterk af. De soort verdween in deze periode uit nagenoeg alle grote steden, terwijl de aantallen in dorpen en kleine steden onder druk stonden. Sinds de eeuwwisseling vertonen de aantallen landelijk gezien enig herstel. Door de grootschalige bestrijding van insecten, de bouw van huizen zonder geschikte overstek, intensief agrarisch grondgebruik en wellicht ook luchtvervuiling is er sprake van een enorme achteruitgang in het aantal huiszwaluwen. Daarnaast is nestmateriaal minder voorhanden door waterpeilverlaging, erfverharding en het verdwijnen van braakliggende veldjes. Soms worden ook de schaarse nesten verwijderd vanwege ‘ overlast ‘.

Vóór 1950 stond Zeeland te boek als één van de beste huiszwaluwenregio’s van Nederland, er broeden toen zo’n 100.000 paar met vele grote kolonies van 100 broedpaar of meer. Na 1950 daalden de aantallen broedparen langzaam. Vanaf 1970 nam de populatie zeer snel af.Tussen 1970 en 1991 zakte het aantal van 50.000 naar 20.000 paar, een afname van ruim 60 %. Nu wordt het aantal broedende huiszwaluwen in Zeeland tussen de 4.000 en 5.000 paar geschat.

Broedden er eind jaren tachtig in de Bevelanden nog z’n 4.000 broedparen, begin van deze eeuw nog 1.000 paar. Dankzij een paar opeenvolgende uitstekende broedseizoenen steeg het aantal huiszwaluwen van 1.100 paar in 2003 naar 2.100 paar in 2006. Na dat jaar namen echter de aantallen jaarlijks af als gevolg van een opeenvolging van koude en natte zomers met maar weinig voedsel. Op dit moment zit de populatie rond de 1.600 paar. Het is altijd mogelijk dat dit aantal in één klap teniet gedaan word door ongunstige omstandigheden in Afrika of op de reis van en daar naar toe. Overigens zijn kleine schommelingen in de populatie een natuurlijk verschijnsel.

Met enige regelmaat worden huiszwaluwnesten in Noord- en Zuid-Beveland door vrijwilligers van de Vogelwerkgroep Bevelanden geteld, zo ook in Ovezande. Vanaf half jaren tachtig broedden nog 60 paar in het dorp. Een decennia verder was dit aantal al meer dan gehalveerd en vanaf deze eeuw blijft het aantal steken op niet meer dan 1 tot 6 broedparen, met in de laatste jaren nog slechts 1 paar in een kunstnest in De Dreef. De `oude` broedlocaties liggen over het algemeen in de oudere delen van het dorp.

Het is het proberen waard de huiszwaluw een handje te helpen. Dit kan met behulp van het ophangen van kunstnesten. Beste locaties zijn onder een overstek in de buurt van de nog bestaande broedlocatie. Dit zou voor Ovezande betekenen in de buurt van de Dreef of de Bloemenstraat.Ook het ophangen van kunstnesten op de overige `oude` broedlocaties loont wellicht de moeite. De kunstnesten worden geheel gratis aangeboden door Traas Nature Care uit s’Gravenpolder. Daarom zijn de nestkasten voor u ook geheel gratis. Dergelijke faunavoorzieningen van Traas Nature Care zorgen voor een verrijking van diersoorten rond uw huis en in de buurt. Leden van de Werkgroep Biodivers Ovezande kunnen u desgewenst helpen met het ophangen van de kunstnesten. 

Wat verder van belang is om de Huiszwaluwen te helpen:

  • Plan renovatie of schilderwerk buiten het broedseizoen.
  • Verwijder het liefst geen nesten maar schilder om de nesten heen.
  • Schilder overstekken wit, geel of in een andere lichte kleur.
  • Zorg voor een ruime en vrije aanvliegroute van en naar het nest (minimaal 6 m).
  • Hang kunstnesten groepsgewijs aan de oost- of noordoost zijde van u huis.
  • En bevestig een opvangplankje onder het nest bij overlast van de uitwerpselen.

Als werkgroep willen we de biodiversiteit en de toename van insecten bevorderen oa. door slimme aanplant en schoon beheer. Maar natuurlijk ook met het aanleggen van de vlinderidylle. Met het plaatsen van kunstnesten kunnen we in ieder geval proberen de soort te helpen. Het ontbreken van nestmateriaal en het probleem van de waterpeilverlagingen (dus ontbreken van modder) slaan we hiermee over.Binnenkort komen enkele leden van de werkgroep bij u langs om te peilen of u in wil gaan op bovenstaand aanbod. Contactadres is loek57@zeelandnet.nl

Loek Meneere, namens de werkgroep biodivers – loek57@zeelandnet.nl